Głównym powodem zażywania
sterydów jest chęć zwiększenia siły, kondycji i poprawienia wyglądu
poprzez przyrost masy mięśniowej.
Sposoby przyjmowania
- Sterydy anaboliczne przyjmowane są doustnie w
postaci tabletek, kapsułek, koktajli lub w postaci iniekcji
(zastrzyków).
Zewnętrzne oznaki używania
- poprawa nastroju
- przypływ energii
- poczucie siły i kondycji
- nerwowość, impulsywność, agresywność
- zmiany skórne (plamy, zaczerwienienia)
- obrzęk twarzy, przerost żuchwy
- zaburzenia równowagi hormonalnej
Na co należy zwrócić uwagę
- szybki przyrost masy mięśniowej,
nieproporcjonalny do czasu poświęcanego ćwiczeniom na siłowni
Nazwy slangowe
- koks, deka, wino, metka, mietek, omka, omen,
prima, teściu
1. Zmiany zewnętrzne
- Zmiany na skórze
Skóra jest największym organem ludzkiego ciała i
najbardziej wrażliwym na efekty uboczne, szczególnie u kobiet.
Najłatwiej dostrzegalnym efektem jest powiększenie porów, co sprawia że
skóra staje się szorstka. U kobiet jest to tym bardziej widoczne, gdyż
normalnie mają gładszą skórę. Ten proces nazywamy wirylizacją i kiedy
już się pojawi, jest nieodwracalny.
Innym problemem jest trądzik. Jeżeli trądzik już
istnieje to może się pogorszyć, jeżeli jeszcze go nie ma to może się
pojawić. Ten efekt uboczny jak wszystkie, u każdego objawia się inaczej
w zależności składu, rodzaju i ilości użytych sterydów. Także w tym
przypadku, kobiety są bardzie podatne.
Rozstępy także bardzo rzucają się w oczy, powstają one
nie bezpośrednio od sterydów lecz od szybkiego przyrostu masy mięśni.
- Łysienie
Jakkolwiek sterydy nie powodują łysienia, mogą
przyspieszyć ten proces. Niektóre anaboliki łatwo zmieniają się w DHT,
co przyśpiesza utratę włosów. Sterydy będące pochodnymi DHT mogą także
sprzyjać łysinie. Oczywiście ten efekt uboczny jest nieodwracalny.
2. Zmiany wewnętrzne
- Psychiczne
Pod wpływem wysokich dawek sterydów anabolicznych i
androgenicznych (szczególnie androgenicznych) przez dłuższy okres czasu
zarówno kobiety jak i mężczyźni wykazują niezwykle agresywne zachowanie.
Niektórzy atleci uważają że to korzystne, gdyż mogą trenować ciężej i
bardziej intensywnie jednak dowiedziono, że to bardziej szkodzi niż
pomaga. Najczęściej rezultatem jest utrata przyjaciół, zapędy
niszczycielskie i niemożność kontrolowania własnego zachowania.
Kolejnym efektem psychicznym jest uczucie depresji.
Często zdarza się że kulturyści używając sterydów i doświadczając
ogromnych przyrostów, spodziewają się dalszych efektów także po zejściu
z cyklu. Rzeczywistość jest inna i kiedy osiągi spadają do naturalnego
poziomu, mogą wpaść w depresję. Wysoki poziom estrogenu w ustroju także
może zwiększyć to uczucie.
- Feminizacja
Występuje tylko u mężczyzn. Nadwyżka testosteronu łatwo
aromatyzuje do żeńskiego hormonu płciowego, estrogenu powodując
wystąpienie niektórych cech żeńskich jak tworzenie się piersi
(ginekomastia), skłonność do odkładania tłuszczu i niezwykle miękkie
mięśnie. Zazwyczaj ma to miejsce po przerwaniu cyklu gdy poziom męskiego
androgenu jest niski i łatwo przeważa estrogen.
- Sercowonaczyniowe
Stosowanie sterydów anabolicznych/androgenicznych
zwiększa ryzyko choroby serca. Sterydy podnoszą poziom cholesterolu w
ustroju co powoduje zgrubienie ścianek naczyniowych i ostatecznie może
być zagrożeniem dla życia. Atletom zaleca się kosultacje lekarskie przed
rozpoczęciem cyklu sterydowego, by upewnić się czy nie są w grupie
ryzyka. Zaleca się także regularne wizyty aby kontrolować cholesterol.
Stąd można wywnioskować że starsi sterydowcy są nabardziej zagrożeni,
jednak to nie oznacza że młodsi nie ryzykują. Innymi niepożądanymi
czynnikami mogącymi sprzyjać chorobom serca są stres, wysokie ciśnienie
krwi i gwałtowny wzrost masy ciała.
- Ginekomastia
Ginekomastia to nienormalne powiększenie jednego lub obu
sutków u mężczyzny. Zazwyczaj spowodowana bywa zachwianiem równowagi
hormonalnej przez stosowanie sterydów. Efekt ten może wystąpić
naturalnie nawet bez udziału sterydów. To z pewnością najmniej pożądany
efekt uboczny gdyż może wyglądać okropnie, szczególnie gdy planuje się
wystąpienie w zawodach.
- Zahamowanie wzrostu
Jeżeli atleci stosują sterydy jeszcze przed osiągnięciem
docelowego wzrostu, najprawdopodobniej nie osiągną go już nigdy.
Większość anabolików bezpowrotnie zamyka proces wzrostu kości. Właśnie
dlatego nastolatkom odradza się stosowanie każdego rodzaju sterydu.
- Bóle głowy
Komponenty sterydowe lub prohormony mogą zachwiać
równowagą hormonalną, co spowoduje zmiany w systemie wydzielania
wewnętrznego. To tłumaczy dlaczego tak wielu kulturystów miało ten
problem. Bóle głowy mogą być także objawem zbyt wysokiego ciśnienia
krwi.
- Problemy z nerkami
Niektóre sterydy wykazują szkodliwy wpływ na
funkcjonowanie nerek. Prawdopodobieństwo tego, jak i większości efektów
ubocznych, wzrasta wraz z czasem i ilością przyjmowanych sterydów.
Podstawowym zadaniem nerek jest filtrowanie i wydalanie toksycznych
produktów. Jeżeli zażywasz prochy, Twoje nerki są po znacznie większym
obciążeniem niż normalnie. Brak równowagi elektrolitowej i wysokie
ciśnienie krwi także może doprowadzić do nieprawidłowej pracy nerek.
Kłopoty z nerkami często objawiają się w postaci obrzęku, bólami w
krzyżu, kolki nerkowej, gorączki i powiększenia nerek.
- Problemy z wątrobą
Przy użyciu sterydów może nastąpić zniszczenie wątroby.
Zespół zwany Peliosis Hepatis jest rzadki, ale stanowi poważne
zagrożenie dla życia gdyż zazwyczaj wykrywany jest zbyt późno.
- System odpornościowy
Testosteron i inne sterydy może spowodować wzmocnienie
systemu odpornościowego i niewrażliwość na choroby wirusowe. Ciało może
się uzależnić od tego czynnika i musi się uodparniać na nowo gdy jego
dopływ zostanie przerwany. Często gdy kulturysta zakończy cykl i dopuści
do przetrenowania i wyczerpania, staje się podatny na infekcje wirusowe,
przeziębienia i zapalenia płuc.
- Impotencja
Anaboliki odwracają cykl gonad, co powoduje zanik jąder
i zahamowanie spermatogenezy. Z początku mężczyzna po podaniu sterydów
będzie miał większą sprawność seksualną. To efekt tymczasowy, aż do
czasu gdy organizm przyzwyczai się do obecności sterydu we własnym
systemie. Gdy podawanie sterydu przedłuży się, mężczyzna poczuje
mniejsze pożądanie seksualne i zmniejszy się jego zdolność do utrzymania
erekcji. Na szczęście to efekt tymczasowy.
- Wysokie ciśnienie krwi
Jedynym sposobem monitorowania ciśnienia krwi jest jego
pomiar. Właściwie nie ma "objawów", które dałyby znać że ciśnienie jest
wysokie aż do momentu gdy jest już zbyt wysokie. Objawami mogą być bóle
głowy, zaburzenia wzroku, bezsenność i ciężki oddech. Zazwyczaj wysokie
ciśnienie jest wywołane retencją wody lub sodu w połączeniu z gwałtownym
wzrostem masy ciała. Stres, przepracowanie, przejedzenie i wstrzymywanie
oddechu przy podnoszeniu ciężarów także może sprzyjać wysokiemu
ciśnieniu.
- Bóle brzucha
Sterydy podawane doustnie mogą czasami wywołać bóle
brzucha. Najcęściej są to Anapolon, Stenox, Primabolan, Winstrol i
Dianabol. Symptomami może być niewielki dyskomfort aż do mdłości,
biegunki i wymiotów.
- Retencja (zatrzymywanie) wody/soli
Większość sterydów spowoduje magazynowanie wody i
elektrolitów w mięśniach wywołując obrzmienie tkanki. Częściowo efekt
jest nawet korzystny zwiększając siłę i objętość mięśni. Problemem jest
zwiększenie retencji w skórze i krwi. To zazwyczaj powoduje że skóra
wygląda na spuchniętą i obrzmiałą a serce zmuszone jest do większego
wysiłku.
- Problemy z prostatą
Stosowanie anabolików zwiększa prawdopodobieństwo
przerostu i ryzyko wystąpienia raka prostaty.
Notatka: Autorka, mgr Renata Tokarz jest doktorantką
Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie.